Seraj_School.png

 

مدرسه سراج، نگاهی متفاوت به تعلیم و تربیت

ورود به بخش پیش ثبت نام

از پیش دبستان تا دبیرستان با مجتمع آموزشی سراج

ورود به بخش پیش ثبت نام

مناسب ترین مدرسه برای فرزند شما

ورود به بخش پیش ثبت نام

مدرسه ای با رویکرد نوین تربیت دینی

ورود به بخش پیش ثبت نام

مدرسه ای دوست داشتنی برای هر دانش آموزی

ورود به بخش پیش ثبت نام

روش های نوین تدریس

مقدمه

روش سخنرانی سنتی ساده ترین شیوه تدریس است که عموم معلمان و اساتید دانشگاه از آن استفاده می کنند. در این روش تنها کسی که فعال است معلم یا استاد است. وی صحبت می کند، مطالبی روی تخته می نویسد، اسلاید نشان می دهد، و یا سوال می کند. و اغلب وقتی پاسخی از کلاس نمی شنود، خود پاسخ سوال را می دهد و به تدریس ادامه می دهد.

در این روش دانش آموزان کاملا غیر فعال بوده و فقط نظاره­ گر هستند و گوش می کنند، و تعدادی هم یادداشت می کنند. اما به ندرت دانش آموزی در مورد مطالب درسی فکر می کند. بررسی ها نشان می دهد که این روش طبیعی یادگیری نیست، و به همین دلیل اطلاعاتی که به این صورت کسب می شود، در حافظه درازمدت باقی نمی ماند.

همچنین مشکل دیگر کلاس های سنتی این است که چون دانش آموزان قدرت تمرکز محدودی دارند نمی توانند با تمرکز کامل به مطالب درسی گوش بدهند. فکر عموم دانش آموزان در هنگام تدریس به جاهای دیگر می رود و به اصطلاح توقف های ذهنی برایشان ایجاد می شود. هرچه از سخن­رانی می گذرد، تعداد و مدت این توقف ها بیشتر می شود. و چون مطالب درسی به صورت زنجیروار به یکدیگر متصل می باشند، ایجاد توقف های ذهنی باعث می شود دانش آموز نتواند همپای معلم پیش برود و مطالب درسی را فرابگیرد. اینها همه مشکلاتی است که در مورد تواناترین دانش آموزان هم ایجاد می شود. معمولا تمام دانش آموزان در عموم کلاس های درس یک احساس ناراحتی و کسلی را تحمل می کند و همین مسئله کیفیت آموزش را مورد آسیب قرار می دهد.

در چند دهه اخیر روش های جدیدی در آموزش و تدریس عرضه شده است. آموزش و تدریس "دانش آموز محور"به جای روش "استاد محور"، مبنای بیشتر این نوآوری ها را تشکیل می دهد. سه روش موفق تر در این زمینه عبارتند از: یادگیری فعال، یادگیری مشارکتی، یادگیری مسئله محور. در این نوشته سعی می­کنیم توضیح مختصری در مورد این سه روش ارائه دهیم. 

نکته قابل توجه در ارتباط با این روش ها این است که استفاده از این روش برای معلمان سخت­تر از روش سنتی است. معلم باید طرح درس پیچیده تری برای دانش آموزان طراحی کند. همچنین در ابتدا ممکن است معلم در این روش تدریس به موفقیت قابل توجه ای دست نیابد. اما قطعا این روش تدریس تاثیر بسزایی در افزایش کیفیت یادگیری دانش آموزان دارد.

یادگیری فعال

ادگار دیل در مقاله ای در سال 1954 به روش تصویری جالبی که به نام مخروط یادگیری معروف شده است، نشان داد که مشارکت غیرفعال دانش آموزان در کلاس درس، یادگیری کمی را به دنبال دارد.

بررسی های این محقق نشان داده است که آنچه دو هفته بعد از یادگیری یک مطلب در حافظه ما باقی می ماند در روش های تدریس متفاوت به این صورت است:

10 درصد آنچه را که خوانده ایم.

20 درصد آنچه را که شنیده ایم.

30 درصد آنچه را که دیده ایم.

50 درصد آنچه را همزمان دیده و شنیده ایم.

70 درصد آنچه را که گفته ایم.

90 درصد آنچه را که گفته و عملا تجربه کرده ایم.

از این رو، تنها گوش دادن به معلم، یادگیری ناچیزی را به همراه خواهد داشت و با روش های فعال می توان به یادگیری های کامل تری دست یافت.

یادگیری فعال هر آن چیزی است که در کلاس درس اتفاق می افتد تا دانش آموز را با مطالبی که ارائه می شود درگیر بنماید. این نوع یادگیری از روش های بسیار متنوعی تشکیل می شود که در این نوشته فرصت بیان آنها نیست. به عنوان مثال از دانش آموزان خواسته می شود تا برای مدتی به صورت فردی یا گروهی در مورد سوالاتی که در ابتدای تدریس مطرح می شود فکر کنند یا گزینه های محتمل را بررسی کنند. در پایان تعدادی از پاسخ ها مطرح می شود و با بحث کردن دانش آموزان در مورد پاسخ های مطرح شده و هدایت معلم، فرآیند تدریس اتفاق می افتد.

کلاسی که در آن فرآیند یادگیری فعال در حال جریان است از نقاط قوت دیگری نیز برخوردار است. از جمله اینکه به خاطر فعال شدن دانش آموز، توقف های ذهنی ایجاد شده از بین می رود و دانش آموز در کلاس احساس کسلی و خواب آلودگی نمی کند. با این روش در واقع کلاس از یکنواختی خارج شده و دانش آموزان با انرژی بیشتری مشغول یادگیری می شوند.

یادگیری مشارکتی

بررسی ها نشان داده است دانش آموزان و دانشجویانی که به صورت گروهی فعالیت می کنند، در برابر دانش آموزان و دانشجویانی که به صورت فردی فعالیت های خود را انجام می دهند، بیشتر یاد می گیرند، عمیق تر یاد می گیرند، نگرش مثبت تری نسبت به موضوع درس دارند، و اطمینان بیشتری نسبت به خود پیدا می کنند.

البته این روش نباید باعث شود تا تعدادی از دانش آموزان به تنبلی روی آورده و تمام مسئولیت کار گروهی را بر دوش فرد دیگر بیاندازند و فرد دیگر هم برای کسب نمره، مجبور به انجام تمامی کارها باشد! استفاده مناسب از این روش نیازمند به توجه به نکاتی می باشد که در این نوشته به آنها اشاره نمی نماییم.

یادگیری مسئله محور

آموزش به سبک سنتی آن به این صورت است که ابتدا دانش آموز با مباحث درسی آشنا می شود و بعد از مدت بسیار طولانی با کاربردهای علومی که فراگرفته است، آشنا می شود. این روش مشابه آن چیزی نیست که بشر معمولا برای کسب دانش و مهارت به کار می بندد. در زندگی روزمره فرد ابتدا با مسئله ای که نیاز دارد روبرو می شود و سپس برای حل آن کوشش می کند. در واقع انسان وقتی مطالب را به نحو موثرتری یاد می گیرد که به یادگیری آن مطالب احساس نیاز کند. اما متاسفانه در مدارس چنین اتفاقی نمی افتد. دانش آموزان بدون اینکه فایده یاد گرفتن مطالب را بدانند، مجبور به یادگیری آنها هستند. به همین جهت به آموزش علاقه ندارند و معلمان و والدین آنها را مجبور به یادگیری می کنند.

یک نگرش متفاوت و موثرتر آموزش این است که ابتدا سوال یا مسئله ای برای دانش آموزان طرح می شود. این سوال قبل از آن مطرح می شود که تمام آن چیزی که برای حل آن مسئله لازم است را به دانش آموز یاد داده باشیم. پس از آنکه دانش آموز متوجه شد چرا به یاد گرفتن آن مطلب درسی نیاز دارد، آن مطلب به او آموزش داده می شود.

تدریس به روش سخن رانی

هرچند روش های نوین آموزش جایگاه بسیار ویژه ای در فرآیند آموزش پیدا کرده اند و بدون استفاده از آنها فرآیند آموزش به کمال خود نمی رسد؛ اما هیچ کس نمی تواند ادعا کند که می توان روش تدریس سنتی را از نظام آموزش حذف کرد. در این روش معلم به عنوان سخن ران در جلوی کلاس می ایستد و مطالب درسی را بیان نموده و دانش آموزان به او گوش می دهند. البته باید در نظر داشت که منظور از روش سخن­رانی صرف بیان دانسته ها نیست. بلکه این روش در واقع نوعی ارتباط برقرار کردن با دانش آموز است که در آن معلم دانش آموز را در مسیر یادگیری پیش می برد. امروزه با گسترش فناوری های دیجیتال، روش تدریس سخن­رانی با تحولات جدی روبرو شده و قابلیت های زیادی پیدا کرده است.

بنابراین چیدمان کلاس ها باید به صورتی در نظر گرفته شود که علاوه بر اینکه قابلیت استفاده از روش های یادگیری فعال و مشارکتی را فراهم می نمایند، قابلیت استفاده از روش سخن رانی را نیز فراهم نمایند. همچنین می توان علاوه بر کلاس دانش آموزان محیط جداگانه ای برای تدریس معلم در نظر گرفته شود. (در طراحی آموزشی مدرسه سراج از این روش استفاده شده است)

برگرفته از کتاب "نوآوری در آموزش مهندسی" تالیف دکتر حسین معماریان 

  •  
  •  
  •  
  •  
  •